عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )

8

كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )

« فَيَكِيدُوا لَكَ كَيْداً » تقول كاده و كاد له مثل نصحته و نصحت له ، « إِنَّ الشَّيْطانَ لِلْإِنْسانِ عَدُوٌّ مُبِينٌ » ظاهر العداوة . يعقوب چون اين خواب از يوسف بشنيد گفت اى پسر ، نگر كه اين خواب با برادران نگويى كه ايشان تعبير آن دانند و فضل بر خود ببينند وانگه بر تو حسد برند و كيد سازند تا ترا هلاك كنند ، از اين جا « 1 » گفته‌اند حكماء كه الاقارب عقارب . يكى معاويه را گفت : انّى احبك حبّا لا يمازجه عداوة و لا يخالطه حسد ، فقال : صدقت قال : بم عرفت انّى صادق ، قال : لانّك لست لى باخى نسب و لا بجار قريب و لا بمشاكل فى حرفة و الحسد ينبعث من هذه الثلاثة . يوسف چون اين سخن از پدر شنيد گونهء وى زرد شد و غمگين گشت و از برادران در هراس شد كه ايشان مردانى درشت طبع بودند ، مبارزان خصم شكن ، مرد افكن ، يعقوب چون اثر ترس در وى بديد او را در بر گرفت و وى را دل داد و تعبير آن خواب با وى بگفت . فذلك قوله : « وَ كَذلِكَ يَجْتَبِيكَ رَبُّكَ » اى كما اريك ربّك هذه الرؤيا كذلك يخصّك و يصطفيك بالنّبوة ، « وَ يُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيلِ الْأَحادِيثِ » يعنى تعبير الرؤيا اى ما يؤل اليه امرها و كان يوسف اعبر الناس للرؤيا ، و قيل و يعلمك من تأويل الاحاديث ، يعنى معانى الكلام فى آيات اللَّه و كتبه ، تعبير و تاويل يكى است ، مال مرجع و غايت كار است و عبر كرانه جوى و وادى تعبير و تأويل آنست كه سخن گويى تا اشارت كنى فرا سرانجام چيز و عاقبت كار ، « وَ يُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ » اين نعمت رسالت است چنان كه آنجا گفت « الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ » يعنى الانبياء . جايى ديگر گفت « أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ مِنْ ذُرِّيَّةِ آدَمَ » ، ميگويد : به اين خواب كه ديدى اللَّه بر تو نعمت رسالت تمام كند كه ترا پيغامبر كند و همچنين بر آل يعقوب تمام كند يعنى برادران تو كه ايشان را نيز انبياء كند ، و اين از بهر آن گفت كه ربّ العزه او را خبر داده بود بوحى كه نعمت خود بر وى تمام كند و بر برادران وى ، هم چنان كه بر ابراهيم و اسحاق تمام كرد ، و اتمام نعمت بر ابراهيم و اسحاق آن

--> ( 1 ) - نسخه الف : جاى .